ప్రముఖ కవి రఘువర్మ కన్నుమూత

.జగిత్యాల, అక్టోబర్ 6 (ప్రజా మంటలు):

ప్రముఖ కవి, అనువాదకుడు, సాహితీవేత్త డాక్టర్ తుమ్మనపల్లి లక్ష్మీనారాయణ (రఘువర్మ) మంగళవారం సాయంత్రం జగిత్యాలలో గుండెపోటుతో కన్నుమూశారు. ఆయన మృతి తెలుగు సాహిత్య లోకానికి, ముఖ్యంగా సంస్కృత సాహిత్యాన్ని తెలుగులోకి పరిచయం చేసిన అనువాద రంగానికి తీరని లోటుగా సాహితీవేత్తలు పేర్కొన్నారు.

‘రఘువర్మ’ కలం పేరుతో సాహిత్య ప్రస్థానం

తుమ్మనపల్లి లక్ష్మీనారాయణ ‘రఘువర్మ’ అనే కలం పేరుతో సాహిత్య రంగంలో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందారు. తెలుగులో ఎంఏ, ఎంఫిల్‌, పీహెచ్‌డీ పూర్తి చేసిన ఆయన పలు కళాశాలల్లో అధ్యాపకుడిగా పనిచేశారు. ఉద్యోగ జీవితంతో పాటు నిరంతరం సాహిత్య సృజనలో కొనసాగారు. 

రఘువర్మ ప్రత్యేకత ప్రధానంగా సంస్కృత మహాకావ్యాలను సరళమైన, సృజనాత్మకమైన తెలుగులోకి అనువదించడంలో కనిపిస్తుంది. మహాకవి కాళిదాసు రచించిన ‘మేఘసందేశం’ను 2021లో తెలుగులోకి అనువదించారు. మూలంలోని భావ సౌందర్యాన్ని కాపాడుతూనే స్వేచ్ఛా కవితా ధోరణిలో ఆయన చేసిన అనువాదం విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది. అచ్చతెలుగు పదబంధాలు, సమాసాలతో ఆయన అనువాదానికి ప్రత్యేక శైలిని సమకూర్చారని సాహిత్య విమర్శకులు అభిప్రాయపడ్డారు. 

ఆ తరువాత కాళిదాసు రచించిన ‘ఋతుసంహారం’ను 2022లో తెలుగులోకి తీసుకువచ్చారు. 2023లో రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ ‘గీతాంజలి’, భర్తృహరి ‘నీతి శతకం’లను కూడా తనదైన అనువాద శైలిలో తెలుగు పాఠకులకు అందించారు. వీటితో పాటు అనేక ఆంగ్ల కవితలను కూడా తెలుగులోకి అనువదించారు. 

కవిత్వం, అనువాదం, సంగీతం, చిత్రకళలో బహుముఖ ప్రజ్ఞ

రఘువర్మ కేవలం అనువాదకుడే కాదు. ఆయన స్వతంత్ర కవిగా కూడా తనదైన ముద్ర వేశారు. ‘హృదయ జలధి’, ‘కవిత్వం వింతభాష’, ‘మూడోకంటి చూపు’, ‘మేఘ రాగరంజని’ వంటి కవితా సంపుటాలను వెలువరించారు. ఆయన రచించిన హృదయజలధి గ్రంథం శ్రీకృష్ణదేవరాయ తెలుగు భాషా నిలయం గ్రంథసూచిలోనూ నమోదై ఉంది. 

సాహిత్యంతో పాటు చిత్రకళ, గానంలోనూ ఆయనకు ప్రవేశం ఉంది. తన పుస్తకాలకు తానే ముఖచిత్రాలు రూపొందించుకోవడం ఆయన బహుముఖ ప్రజ్ఞకు నిదర్శనం. సినీ, లలిత సంగీత గీతాలను ఆలపించడంలోనూ ఆయనకు మంచి గుర్తింపు లభించింది. 

పురస్కారంతో గుర్తింపు

సంస్కృత సాహిత్యాన్ని తెలుగులోకి తీసుకురావడంలో ఆయన చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా సురవరం ప్రతాపరెడ్డి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం రామవరపు శాంతాసుందరి స్మారక అనువాద సాహిత్య పురస్కారం (2023) ఆయనకు లభించింది. 2025లో ఈ పురస్కారానికి సంబంధించిన సత్కారం అందుకున్న సందర్భంగా ఆయన సాహిత్య ప్రస్థానం విస్తృతంగా వెలుగులోకి వచ్చింది. 

సంస్కృత మూలాలను కేవలం పదానువాదంగా కాకుండా వాటి భావసౌందర్యాన్ని తెలుగు కవితా భాషలో పునఃసృష్టించేందుకు రఘువర్మ చేసిన ప్రయత్నం ఆయనను సమకాలీన తెలుగు అనువాద సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానంలో నిలబెట్టింది.
ఈయన మృతికి సీనియర్ జర్నలిస్ట్ సిహెచ్ వీ ప్రభాకర్ రావు, వారాల ఆనంద్, గాజును నాగభూషణం, 
దాసరి నాగభూషణం, బి బి నర్సన్, గుండేటి రాజు తదితరులు తమ సంతాప సందేశంలో,  జగిత్యాలను తన సాహిత్య కార్యకలాపాలకు కేంద్రంగా చేసుకుని జీవితాంతం సాహిత్యంతో మమేకమైన రఘువర్మ ఇక లేరనే వార్త స్థానిక సాహితీవేత్తలు, కవులు, కళాకారులను తీవ్రంగా కలచివేసిందని పేర్కొన్నారు. . సంస్కృత సాహిత్యంలోని విలువైన కవితా సంపదను తెలుగు పాఠకులకు చేరువ చేసిన ఒక సాహిత్య వారధి ఇక లేనట్టయింది. ఆయన రచనలు, అనువాదాలు తెలుగు సాహిత్యంలో ఆయన జ్ఞాపకాలను చిరస్థాయిగా నిలబెట్టనున్నాయి