సామాజిక విభేదాలపై అప్రమత్తంగా ఉండాలి.. దేశంలో అస్థిరతకు తావివ్వకూడదు - మోహన్, భగవత్

పరిష్కారాల కోసమే ఉద్యమాలు జరగాలి.. జాతీయ ఐక్యత, వైవిధ్య పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యం

ఉద్యమాలు రాజకీయ కక్షలకు వేదిక కాకూడదు

నాగ్‌పూర్ | అక్టోబర్ 20, 2026

దేశంలో సామాజిక విభేదాలు పెంచే ప్రయత్నాల పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండాలని రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్‌ సంఘ్‌ (ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌) సర్‌సంఘ్‌చాలక్‌ మోహన్‌ భగవత్‌ పిలుపునిచ్చారు. ప్రజా సమస్యల పరిష్కారమే లక్ష్యంగా ఉద్యమాలు సాగాలని, రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం వ్యక్తులు, సంస్థలు, సిద్ధాంతాల మధ్య శత్రుత్వాన్ని పెంచడం సమాజానికి హానికరమని పేర్కొన్నారు. దేశ ఐక్యతను కాపాడుతూ రాజ్యాంగం, చట్టాల పరిధిలోనే ప్రజా ఉద్యమాలు, ప్రభుత్వ చర్యలు సాగాలని సూచించారు.

మంగళవారం నాగ్‌పూర్‌లోని రెషింబాగ్‌ మైదానంలో నిర్వహించిన విజయదశమి ఉత్సవంలో ఆయన ప్రసంగించారు. ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ స్థాపించి వందేళ్లు పూర్తయిన సందర్భంగా నిర్వహించిన శతాబ్ది ఉత్సవాల ముగింపు వేళ ఆయన చేసిన ప్రసంగంలో జాతీయ ఐక్యత, మతాలు–సంప్రదాయాల వైవిధ్యం, ప్రపంచ పరిణామాలు, సామాజిక సామరస్యం, యువత, మాదకద్రవ్యాల వినియోగం, డిజిటల్‌ మీడియా వంటి అంశాలను ప్రస్తావించారు. భారతదేశం ప్రపంచానికి మార్గదర్శకంగా ఎదగాలంటే సమాజంలోని ప్రతి ఒక్కరూ బాధ్యతాయుతంగా పనిచేయాలని పిలుపునిచ్చారు.

 ఉద్యమాలు రాజకీయ కక్షలకు వేదిక కాకూడదు

సమాజంలో సమస్యలు ఉండటం సహజమని, వ్యవస్థలో లోపాలు ఉన్నప్పుడు ప్రజలు నిరసనలు, ఉద్యమాలు చేపట్టడం కూడా సహజమేనని భగవత్‌ పేర్కొన్నారు. అయితే ఉద్యమాల ప్రధాన లక్ష్యం సమస్యలకు పరిష్కారాలు కనుగొనడమే కావాలని స్పష్టం చేశారు. ఒక వ్యక్తి, వర్గం లేదా సిద్ధాంతంపై వ్యతిరేకతను రెచ్చగొట్టి ఉద్యమాలను రాజకీయ ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించుకోవడం వల్ల సమాజంలో పరస్పర విద్వేషాలు పెరుగుతాయని హెచ్చరించారు.

ప్రజా ఉద్యమాలు నిర్వహించేవారు, శాంతిభద్రతలను పరిరక్షించే ప్రభుత్వ యంత్రాంగం, రాజకీయ నాయకులు తమ ప్రవర్తనలో సంయమనం పాటించాలని సూచించారు. భావోద్వేగాలు పెరిగిన సందర్భాల్లోనూ రాజ్యాంగం, చట్టాల పరిధిని దాటకూడదని, ఓట్ల కోసం లేదా తాత్కాలిక రాజకీయ లాభాల కోసం ప్రజల మధ్య విభేదాలు సృష్టించకూడదని అన్నారు.

ఫ్రాన్స్‌, అల్బేనియా, నేపాల్‌, బంగ్లాదేశ్‌ వంటి దేశాల్లో చోటుచేసుకున్న పరిణామాలను ప్రస్తావిస్తూ, ఇతర దేశాల్లో రాజకీయ అస్థిరతకు దారితీసిన తరహా ప్రయత్నాలు భారత్‌లోనూ జరుగుతున్నాయని ఆయన ఆరోపించారు. దేశాన్ని బలహీనపరిచేందుకు అంతర్జాతీయ శక్తులు ప్రయత్నిస్తున్నాయన్నది ఆయన అభిప్రాయంగా పేర్కొన్నారు. భారత్‌లో పాలన మార్పు కోసం అస్థిరత సృష్టించే ప్రయత్నాలు విజయవంతం కావని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. ఇవి ఆయన ప్రసంగంలో వ్యక్తం చేసిన రాజకీయ అంచనాలు, ఆరోపణలు.

 భారతీయ వైవిధ్యమే ఐక్యతకు పునాది

భారత్‌లో వివిధ మతాలు, కులాలు, భాషలు, ప్రాంతాలు, ఆహార అలవాట్లు, సంప్రదాయాలు ఉన్నప్పటికీ ప్రజలందరిలో భావోద్వేగ ఐక్యత ఉండాలని భగవత్‌ పేర్కొన్నారు. భిన్నత్వాన్ని గౌరవించడం, పరస్పరం అంగీకరించడం, వాటిని కాపాడటం దేశ ఐక్యతకు పునాది కావాలని అన్నారు.

గత చరిత్రలో చోటుచేసుకున్న పరిణామాలను గుర్తుంచుకుంటూనే, వాటి కారణంగా ప్రస్తుత సమాజంలో కొత్త విభేదాలు సృష్టించకుండా వ్యవహరించాలని సూచించారు. చిన్నచిన్న అంశాలపై వివాదాలు రేకెత్తిస్తూ ప్రజలను రెచ్చగొట్టే ధోరణులకు దూరంగా ఉండాలని పిలుపునిచ్చారు. ప్రభుత్వాలు, అధికారులు ప్రజలతో వ్యవహరించే సమయంలో వారి గౌరవానికి భంగం కలగకుండా, మర్యాదపూర్వకంగా వ్యవహరించాలని పేర్కొన్నారు.

హిందూ సమాజాన్ని సంఘటితం చేయడం ఇతర మతాలను గౌరవించే భావనకు లేదా జాతీయ ఐక్యతకు విరుద్ధం కాదని ఆయన తన ప్రసంగంలో వివరించారు. భారతీయ సంస్కృతిలోని మానవత్వం, ఆధ్యాత్మికత, సోదరభావం వంటి విలువలు సమాజాన్ని ఏకం చేయగలవని పేర్కొన్నారు.

 యువతపై మాదకద్రవ్యాల ప్రభావంపై ఆందోళన

యువత భవిష్యత్తు దేశ పురోగతికి కీలకమని పేర్కొన్న భగవత్‌, మాదకద్రవ్యాల వ్యసనం తీవ్రమైన జాతీయ సమస్యగా మారుతోందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఈ సమస్యను ఎదుర్కోవడానికి ప్రభుత్వం, అధికారులు, సామాజిక సంస్థలు, కుటుంబాలు సమన్వయంతో పనిచేయాలని కోరారు.

తల్లిదండ్రులు, పెద్దలు యువతకు సరైన విలువలు, విచక్షణతో వ్యవహరించే అలవాట్లు నేర్పించాలని సూచించారు. మాదకద్రవ్యాల బారిన పడకుండా యువతను కాపాడేందుకు దేశవ్యాప్త ఉద్యమాన్ని నిర్మించేందుకు స్వయంసేవకులు కృషి చేస్తారని ప్రకటించారు.

సోషల్‌ మీడియా, ఓటీటీ వేదికల ద్వారా యువతకు విస్తృతంగా సమాచారం అందుబాటులోకి వస్తున్నప్పటికీ, అందులో ఏది సరైనది, ఏది హానికరమైనది అన్నది గుర్తించే సామర్థ్యం పెంపొందించుకోవాలని అన్నారు. ఓటీటీ వంటి వేదికల విషయంలో అవసరమైన నియంత్రణ చర్యలను ప్రభుత్వం పరిశీలించాలని సూచించారు.

 సాంకేతికతతోపాటు నైతిక విలువలూ అవసరం

విజ్ఞానశాస్త్రం, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం మానవ జీవనాన్ని మెరుగుపరుస్తాయని, వాటిని స్వాగతించాలని భగవత్‌ అన్నారు. అయితే సాంకేతికతను ఎలా వినియోగిస్తున్నామన్నది ముఖ్యమని పేర్కొన్నారు.

కృత్రిమ మేధ (ఏఐ) వంటి ఆధునిక సాంకేతికతలను ప్రజలకు మేలు చేసే విధంగా ఉపయోగించాల్సిన అవసరం ఉందని, తప్పుడు సమాచారం వ్యాప్తి చేయడానికి, ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టించడానికి వాటిని వినియోగించే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించారు. సాంకేతిక అభివృద్ధితోపాటు నైతిక బాధ్యత, విచక్షణ, క్రమశిక్షణ కూడా పెరగాలని సూచించారు.

అభివృద్ధి కేవలం వినియోగం, భౌతిక సౌకర్యాల పెంపునకు మాత్రమే పరిమితం కాకూడదని, పర్యావరణ పరిరక్షణ, ప్రకృతి సమతుల్యత, మానవ సంక్షేమాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకోవాలని అన్నారు. హిమాలయ ప్రాంతంలో ఏకపక్ష అభివృద్ధి వల్ల తలెత్తే సమస్యలను ప్రస్తావిస్తూ సమతుల్య అభివృద్ధి నమూనా అవసరమని వివరించారు.

పంచ పరివర్తన కార్యక్రమాలపై ప్రత్యేక దృష్టి

ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ శతాబ్ది సందర్భంగా చేపట్టిన కార్యక్రమాలను ప్రస్తావించిన భగవత్‌, సమాజంలో దీర్ఘకాలిక మార్పు కోసం ఐదు అంశాలపై దృష్టి పెట్టాలని తెలిపారు. వీటిని ‘పంచ పరివర్తన’గా పేర్కొన్నారు.

* సామాజిక సామరస్యం: కుల, మత, వర్గ భేదాలకు అతీతంగా పరస్పర గౌరవాన్ని పెంపొందించడం.

* కుటుంబ ప్రబోధన్‌: కుటుంబ వ్యవస్థలో విలువలు, బాధ్యతాయుత ప్రవర్తనకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం.

* పర్యావరణ పరిరక్షణ: ప్రకృతిని కాపాడటం, పర్యావరణహిత జీవన విధానాలను ప్రోత్సహించడం.

* స్వబోధ్‌, స్వదేశీ: భారతీయ గుర్తింపు, స్వావలంబన, స్వదేశీ ఉత్పత్తుల వినియోగానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం.

* పౌర క్రమశిక్షణ: పౌర బాధ్యతలు, క్రమశిక్షణతో కూడిన సామాజిక ప్రవర్తనను పెంపొందించడం.

ఈ కార్యక్రమాలు శతాబ్ది ఉత్సవాలకే పరిమితం కాకుండా, ప్రజల రోజువారీ జీవనంలో భాగం కావాలని ఆయన అన్నారు. వ్యక్తుల అలవాట్లు, ప్రవర్తనలో మార్పు వచ్చినప్పుడే సమాజంలో శాశ్వతమైన పరివర్తన సాధ్యమవుతుందని పేర్కొన్నారు.

సమాజ భాగస్వామ్యంతోనే సమస్యలకు పరిష్కారం

సమాజంలోని ప్రతి సమస్యను ప్రభుత్వం ఒక్కటే పరిష్కరించలేదని, అలాగే ఉద్యమాల ద్వారానే అన్ని సమస్యలకు పరిష్కారం లభించదని భగవత్‌ పేర్కొన్నారు. ప్రజల భాగస్వామ్యం, పరస్పర చర్చలు, స్థానిక స్థాయిలో చేపట్టే సామూహిక కార్యక్రమాల ద్వారా కూడా సమస్యలను పరిష్కరించవచ్చని అన్నారు.

గ్రామీణ పాఠశాలల్లో గ్రామస్థుల భాగస్వామ్యం, స్వయంసేవకుల సహకారం వల్ల విద్యార్థుల హాజరు, అభ్యసన స్థాయులు, తల్లిదండ్రుల భాగస్వామ్యంలో మెరుగుదల కనిపించిందని తన ప్రసంగంలో ఒక అధ్యయనాన్ని ఉటంకించారు. దేశవ్యాప్తంగా గ్రామాల సమగ్ర అభివృద్ధికి సామూహిక కృషి అవసరమని పేర్కొన్నారు.

ప్రపంచానికి మార్గదర్శకంగా భారత్‌ ఎదగాలి

భారత్‌ తన జాతీయ విలువలను కాపాడుకుంటూనే ప్రపంచం నుంచి నేర్చుకోవాల్సిన విషయాలను స్వీకరించాలని భగవత్‌ అన్నారు. దేశ భద్రత, ఐక్యత, సామాజిక న్యాయం, అభివృద్ధి, గౌరవాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అన్ని రంగాల్లో నాణ్యమైన పనితీరును ప్రదర్శించాలని పిలుపునిచ్చారు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా నెలకొన్న ఆర్థిక అనిశ్చితి, పర్యావరణ సంక్షోభాలు, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో భారతీయ జీవన దృక్పథం సమతుల్య అభివృద్ధికి తోడ్పడగలదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. భారత్‌ ప్రపంచానికి మార్గదర్శకంగా ఎదగాలన్న లక్ష్యం సాధించడానికి ప్రతి పౌరుడి కృషి అవసరమని, దానికి ప్రత్యామ్నాయం లేదని అన్నారు.

వ్యక్తిగత జీవితం, కుటుంబం, సామాజిక సంబంధాలు, వృత్తిపరమైన బాధ్యతల్లో చిన్నచిన్న సానుకూల మార్పులు తీసుకురావడం ద్వారా కూడా దేశ పురోగతికి తోడ్పడవచ్చని పేర్కొన్నారు.

 శతాబ్ది తర్వాత కూడా కొనసాగనున్న సంఘ కార్యక్రమాలు

ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ వందేళ్ల ప్రస్థానాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, శతాబ్ది సందర్భంగా దేశవ్యాప్తంగా నిర్వహించిన సంపర్క కార్యక్రమాల ద్వారా కోట్లాది కుటుంబాలను చేరుకున్నామని సంఘం వెల్లడించిన గణాంకాలను భగవత్‌ ప్రస్తావించారు. వివిధ ప్రాంతాల్లో సామాజిక సామరస్య సమావేశాలు, యువజన సమ్మేళనాలు, ప్రజా చర్చలు నిర్వహించినట్లు తెలిపారు.

శతాబ్ది కార్యక్రమాలు పూర్తయినప్పటికీ సంఘటిత, క్రమశిక్షణతో కూడిన సమాజ నిర్మాణం కోసం తమ కార్యకలాపాలు కొనసాగుతాయని స్పష్టం చేశారు. సమాజ సేవ, స్వావలంబన, సామాజిక బాధ్యత, జాతీయ ఐక్యతకు సంబంధించిన కార్యక్రమాలను మరింత విస్తరించడమే తమ లక్ష్యమని వివరించారు.

మొత్తంగా, 2026 విజయదశమి ప్రసంగంలో మోహన్‌ భగవత్‌ జాతీయ ఐక్యత, సామాజిక సామరస్యం, రాజకీయ ఉద్యమాల్లో సంయమనం, యువతలో మాదకద్రవ్యాల వ్యసనాన్ని అరికట్టడం, సాంకేతికతను బాధ్యతాయుతంగా వినియోగించడం, సమతుల్య అభివృద్ధి వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. అదే సమయంలో దేశంలో అస్థిరత సృష్టించేందుకు అంతర్జాతీయ శక్తులు ప్రయత్నిస్తున్నాయన్న ఆరోపణలు చేస్తూ, అటువంటి ప్రయత్నాల పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండాలని కోరారు. ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ శతాబ్ది ఉత్సవాల ముగింపు సందర్భంగా సంఘం భవిష్యత్‌ కార్యాచరణకు దిశానిర్దేశం చేయడం ఈ ప్రసంగంలోని మరో ప్రధాన అంశం.