సిలిగురి ప్రత్యేక కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం (UT) ప్రతిపాదన?

న్యూఢిల్లీ  మార్చ్ 05:

భారతదేశానికి వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత కీలకమైన సిలిగురి కారిడార్ ప్రాంతాన్ని ప్రత్యేక కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంగా (Union Territory) మార్చే ప్రతిపాదనపై రాజకీయ, వ్యూహాత్మక వర్గాల్లో మళ్లీ చర్చ మొదలైంది. ఇటీవల కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా బిహార్ సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో మూడు రోజుల పర్యటన నిర్వహించడం ఈ చర్చలకు మరింత ఊతమిచ్చింది.

సిలిగురి కారిడార్ అంటే ఏమిటి?

సిలిగురి కారిడార్ పశ్చిమ బెంగాల్ ఉత్తర భాగంలో ఉన్న చాలా ఇరుకైన భూభాగం. దీని వెడల్పు కొన్నిచోట్ల 20 నుండి 22 కిలోమీటర్ల వరకు మాత్రమే ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతం ద్వారా భారతదేశం ప్రధాన భూభాగం నుంచి ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు రోడ్డు, రైల్వే మరియు ఇతర రవాణా మార్గాలు కలుస్తాయి.
ఈ కారిడార్ ఒక వైపు నేపాల్, మరో వైపు బంగ్లాదేశ్, పైభాగంలో భూటాన్, కొద్దిదూరంలో చైనా సరిహద్దు ఉండటం వల్ల ఇది అత్యంత వ్యూహాత్మక ప్రాంతంగా గుర్తించబడింది. అందుకే దీనిని సాధారణంగా “చికెన్ నెక్ కారిడార్” అని కూడా పిలుస్తారు.

యూనియన్ టెరిటరీ ఆలోచన ఎందుకు?

కొన్ని భద్రతా నిపుణులు మరియు రాజకీయ వర్గాలు ఈ ప్రాంతాన్ని నేరుగా కేంద్ర ప్రభుత్వ నియంత్రణలో ఉంచాలని భావిస్తున్నాయి. కారణాలు ఇలా ఉన్నాయి.
జాతీయ భద్రత
ఈ ప్రాంతం భారతదేశానికి ఈశాన్య రాష్ట్రాలకున్న ఏకైక భూసంబంధం. ఏదైనా అత్యవసర పరిస్థితి వచ్చినా ఈ కారిడార్‌కు భద్రత అత్యంత కీలకం.
సరిహద్దు భద్రత
బంగ్లాదేశ్ మరియు నేపాల్ సరిహద్దులకు సమీపంలో ఉండటంతో అక్రమ చొరబాట్లు, స్మగ్లింగ్ వంటి సమస్యలు ఉన్నాయని కేంద్ర ప్రభుత్వం తరచూ పేర్కొంటోంది.
సైనిక వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం
భారత సైన్యం మరియు ఇతర భద్రతా బలగాలకు ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు చేరుకోవడానికి ఈ మార్గం కీలకం.
పరిపాలనా సౌలభ్యం
ఈ ప్రాంతం కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంగా మారితే భద్రతా నిర్ణయాలు వేగంగా తీసుకోవచ్చని కొందరు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ప్రతిపాదనలో ఉండే ప్రాంతాలు
ఈ యూనియన్ టెరిటరీ ఏర్పాటుపై అధికారిక ప్రకటన లేకపోయినా, చర్చల్లో కొన్ని ప్రాంతాలు ప్రస్తావనకు వస్తున్నాయి.

పశ్చిమ బెంగాల్ నుంచి
దార్జిలింగ్
కాలింపాంగ్
జల్పైగురి
అలిపుర్‌దువార్
బిహార్ నుంచి
కిషన్‌గంజ్ జిల్లా
సీమాంచల్ ప్రాంతంలోని కొన్ని భాగాలు

ఈ ప్రాంతాలు సిలిగురి కారిడార్ పరిసరాల్లోనే ఉన్నాయి.

అమిత్ షా బిహార్ పర్యటన

కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా ఇటీవల బిహార్‌లోని సీమాంచల్ ప్రాంతంలో మూడు రోజుల పర్యటన నిర్వహించారు. పూర్నియా, అరారియా, కిషన్‌గంజ్ వంటి సరిహద్దు జిల్లాల్లో ఆయన భద్రతా పరిస్థితులు, సరిహద్దు అభివృద్ధి కార్యక్రమాలపై అధికారులతో సమీక్ష సమావేశాలు నిర్వహించారు.

ఈ జిల్లాలు సిలిగురి కారిడార్‌కు సమీపంగా ఉండటంతో ఈ పర్యటన తర్వాత సిలిగురి యూనియన్ టెరిటరీ ప్రతిపాదనపై మళ్లీ చర్చలు మొదలయ్యాయి.
అయితే ఈ అంశంపై కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు అధికారిక ప్రకటన చేయలేదు.

రాజకీయ ప్రతిస్పందనలు

సిలిగురి ప్రాంతాన్ని కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంగా మార్చే ప్రతిపాదన అమలైతే పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర భూభాగం తగ్గే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల ఇది పెద్ద రాజకీయ వివాదానికి దారితీయవచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
పార్లమెంట్ ఆమోదం లేకుండా ఇలాంటి నిర్ణయం తీసుకోవడం సాధ్యం కాకపోవడంతో భవిష్యత్తులో ఈ అంశం ఎలా ముందుకు సాగుతుందో చూడాలి.