ప్రజానాయకుల మోసాలతో విసిగిపోయిన నేపాల్ ప్రజలు -ప్రభుచావ్లా

ఉన్నత భవిష్యత్ కోసం ప్రజా పోరాటం తప్పదా?

నాయకులపై నమ్మకం పోతే, శ్రీలంక,బంగ్లాదేశ్ ల పరిస్థితి.

భారతదేశ నాయకులు గమనించాలి

నేపాల్ సైద్ధాంతిక గుర్తింపు కోసం అన్వేషణ
ఇది స్పష్టమైన ఉద్దేశ్యం లేదా భవిష్యత్తు కోసం ఏకీకృత దృక్పథంతో కూడిన విప్లవం కాదు. ఇది నాయకత్వం లేని కోపం, ముడి విస్ఫోటనం, తమ నాయకులచే మోసగించబడటంతో విసిగిపోయిన ప్రజల నుండి వచ్చిన కేక అని ప్రముఖ పాత్రికేయుడు "ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్కి లో రాసిన వ్యాసంలో అభిప్రాయ పడ్డాడు.

తన వ్యాసంలో, ఇటీవలి కాలంలో శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్ దేశాలలో, నేపాల్ లో జరిగిన సంఘటనలను విశ్లేషిస్తూ, భారతదేశ ఎలా జాగ్రత్తపడాలి లాంటి అనేక అంశాలపై తన అభిప్రాయాలు వెల్లడించారు.

అవినీతి, బంధుప్రీతి మరియు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలిపోతుండగా సంపదను కూడబెట్టిన రాజకీయ ఉన్నత వర్గంతో విసిగిపోయిన ఈ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఉన్న యువకులు అదుపులేని అధికారం యొక్క దుర్బలత్వాన్ని బయటపెట్టారు.

నేపాల్ పాలకులు కఠినమైన పాఠం నేర్చుకున్నారు. వాగ్దానాలు ఉల్లంఘించబడినప్పుడు మరియు ప్రజల విశ్వాసం వృధా చేయబడినప్పుడు అధికారం క్షణికమైనది. సోషల్ మీడియా యొక్క విస్తృత శక్తితో సాయుధులైన యువ నేపాలీల ఉగ్రమైన అలలు, మరొక ప్రభుత్వాన్ని కూల్చివేసాయి, ప్రధాన మంత్రి కె పి శర్మ ఓలి హింసాత్మక నిరసనల మధ్య రాజీనామా చేసి పారిపోవాల్సి వచ్చింది. అవినీతి, బంధుప్రీతి, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలిపోతుండగా సంపదను కూడబెట్టుకునే రాజకీయ ఉన్నత వర్గంతో విసిగిపోయిన ఈ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఉన్న యువకులు, అదుపులేని అధికారం యొక్క దుర్బలత్వాన్ని బయటపెట్టారు.

గత 16 సంవత్సరాలుగా రాజకీయ అస్థిరత మరియు ఆర్థిక పక్షవాతంతో దెబ్బతిన్న దేశంలో, సందేశం స్పష్టంగా ఉంది: ప్రజలకు ద్రోహం చేసే నాయకులు వారు విస్మరిస్తున్న స్వరాల ద్వారానే సింహాసనం నుండి తొలగించబడే ప్రమాదం ఉంది. హింస మార్పుకు అంతిమ స్వరంగా మారుతుంది. వారు ఎన్నికైన ప్రభుత్వాన్ని మెరుగైన, విశ్వసనీయ ప్రత్యామ్నాయంతో భర్తీ చేశారు: క్లీన్ రికార్డ్ ఉన్న మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి సుశీలా కర్కి మొదటి మహిళా తాత్కాలిక ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.

ఇది స్పష్టమైన ఉద్దేశ్యం లేదా భవిష్యత్తు కోసం ఏకీకృత దృష్టితో కూడిన విప్లవం కాదు. ఇది ముడి, నాయకుడు లేని కోపం యొక్క పేలుడు, తమ నాయకులచే మోసం చేయబడటంతో విసిగిపోయిన ప్రజల నుండి వచ్చిన కేక. ఈ ఒత్తిడిలో దేశ పాలక సంకీర్ణం కూలిపోయింది, ఓలి స్వయంగా రాజీనామా చేయడమే కాకుండా తెలియని గమ్యస్థానానికి పారిపోతున్నట్లు నివేదించబడింది. దృశ్యాలు అపోకలిప్టిక్‌గా ఉన్నాయి. మంత్రులపై దాడి చేయబడ్డాయి మరియు ప్రభుత్వ భవనాలను తగలబెట్టారు. ఈ అశాంతి ఒక లోతైన అనారోగ్యాన్ని, 16 సంవత్సరాలలో 14 ప్రభుత్వాలను చూసిన రాజకీయ వ్యవస్థ పట్ల తీవ్ర నిరాశను ప్రతిబింబిస్తుంది, ప్రతి ఒక్కటి మునుపటి కంటే మరింత అసమర్థంగా ఉంది. 2008లో లౌకిక మరియు సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్ కోసం తన రాచరిక గతాన్ని విడిచిపెట్టిన తర్వాత నేపాల్ తనను తాను నిర్వచించుకోవడానికి కష్టపడుతోంది.

నేపాల్ సంక్షోభానికి మూలాలు దాని అల్లకల్లోల రాజకీయ చరిత్రలో ఉన్నాయి. రాచరికం నుండి గణతంత్రంగా దేశం మారడం రక్తపాతం మరియు ద్రోహంతో గుర్తించబడింది. 2001లో, రాజకుటుంబం ఒక దిగ్భ్రాంతికరమైన సంఘటనలో ఊచకోత కోయబడింది, దీనిలో క్రౌన్ ప్రిన్స్ దీపేంద్ర తన సొంత కుటుంబాన్ని చంపాడు. ఈ విషాదం నేపాల్‌ను రాజ్యాంగ సంక్షోభంలోకి నెట్టివేసింది, రాజు జ్ఞానేంద్ర షా సింహాసనాన్ని అధిష్టించడానికి మార్గం సుగమం చేసింది. అయితే, 1990ల నుండి దేశాన్ని పట్టుకున్న మావోయిస్టు తిరుగుబాటును అణచివేయడంలో అతని అసమర్థత అతని పాలనను దెబ్బతీసింది, ఇది 16,000 మందికి పైగా ప్రాణాలను బలిగొంది. 2005లో, పార్లమెంటును రద్దు చేసి సంపూర్ణ అధికారాన్ని చేపట్టాలనే జ్ఞానేంద్ర నిర్ణయం విస్తృత నిరసనలకు దారితీసింది. ఇది 2006 ప్రజా ఉద్యమంలో పరాకాష్టకు చేరుకుంది, దీని ఫలితంగా అతను నియంత్రణను వదులుకోవలసి వచ్చింది.

2008 నాటికి, రాచరికం రద్దు చేయబడింది మరియు మావోయిస్టు నాయకుడు పుష్ప కమల్ దహల్ (ప్రచండ అని కూడా పిలుస్తారు) నాయకత్వంలో నేపాల్ తనను తాను లౌకిక, సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్‌గా ప్రకటించుకుంది. స్థిరత్వం మరియు పురోగతి యొక్క కొత్త యుగం యొక్క వాగ్దానం మత్తుమందుగా ఉంది, కానీ అది భ్రమగా నిరూపించబడింది. 2008 నుండి, ఏ ప్రభుత్వం పూర్తి పదవీకాలాన్ని పూర్తి చేయలేదు, అంతర్గత పోటీలు, అవినీతి మరియు అవకాశవాద పొత్తుల బరువుతో సంకీర్ణాలు కూలిపోయాయి.

'జనరల్ జెడ్ నిరసనకారులు' అని పిలువబడే యువత జవాబుదారీతనం డిమాండ్ చేస్తూ వీధుల్లోకి రావడంతో ప్రస్తుత సంక్షోభం ఈ వైఫల్యాల ఫలితంగా ఉంది. నిరసనలు ఒక హానికరం కాని ట్రిగ్గర్‌తో ప్రారంభమయ్యాయి: ఫేస్‌బుక్, ఎక్స్ మరియు యూట్యూబ్ వంటి సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫామ్‌లపై ప్రభుత్వ నిషేధం, అసమ్మతిని అరికట్టడానికి.

నిరంతర అధికార పోరాటాలు మరియు సమన్వయ ఎజెండా లేకపోవడం పాలనను స్తంభింపజేశాయి, నేపాల్ బాహ్య ప్రభావాలకు గురవుతుంది. నేపాల్‌లో భారతదేశ ప్రభావాన్ని ఎదుర్కోవడంలో వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలను కలిగి ఉన్న చైనా మరియు పాకిస్తాన్ ఇంటర్-సర్వీసెస్ ఇంటెలిజెన్స్ జోక్యం చేసుకుంటున్నాయనే ఆరోపణలు మరింత ఆందోళనకరంగా ఉన్నాయి. చైనా యొక్క బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్ నేపాల్ మౌలిక సదుపాయాలకు బిలియన్ల డాలర్లను కుమ్మరించింది, అయితే పాకిస్తాన్ యొక్క ISI భారతదేశానికి భద్రతా సవాళ్లను సృష్టించడానికి నేపాల్ యొక్క చిన్న సరిహద్దులను ఉపయోగించుకుంటుందని నమ్ముతారు.

ఆర్థికంగా, నేపాల్ తీవ్ర ఇబ్బందుల్లో ఉంది. 2025 నాటికి దేశ GDP వృద్ధి 3.3 శాతంగా అంచనా వేయబడింది, ఇది దక్షిణాసియాలో అత్యల్పంగా ఉంది, భారతదేశం 7 శాతం మరియు బంగ్లాదేశ్ 5.5 శాతం కంటే వెనుకబడి ఉంది. తలసరి ఆదాయం స్వల్పంగా $1,400 వద్ద ఉంది, భారతదేశంలో $2,700 మరియు బంగ్లాదేశ్‌లో $2,500 తో పోలిస్తే, నేపాల్ ఈ ప్రాంతంలోని అత్యంత పేద దేశాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ముఖ్యంగా యువతలో నిరుద్యోగం 19.2 శాతంగా ఉంది. రాజకీయ నాయకుల సంపన్న జీవనశైలికి మరియు ప్రజల పేదరికానికి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం అవినీతి మరియు స్వపక్షపాతాన్ని తమ బాధలకు మూలంగా భావించే నిరసనకారులకు ఒక నినాదంగా మారింది.

నేపాల్‌లో జరిగిన ఈ సంఘటన శ్రీలంక మరియు బంగ్లాదేశ్‌లలో ఇటీవల జరిగిన తిరుగుబాట్లకు వింతైన సారూప్యతలను కలిగి ఉంది, ఇక్కడ ఆర్థిక సంక్షోభాలు మరియు ప్రజా అసంతృప్తి ప్రభుత్వాలను కూల్చివేసాయి. శ్రీలంకలో, 2022 ఆర్థిక పతనం సామూహిక నిరసనలకు మరియు అధ్యక్షుడు గోటబయ రాజపక్స రాజీనామాకు దారితీసింది, అయితే 2024లో బంగ్లాదేశ్‌లో విద్యార్థుల నేతృత్వంలోని నిరసనలు ప్రధాన మంత్రి షేక్ హసీనా పారిపోవాల్సి వచ్చింది. రెండు సందర్భాల్లోనూ, విదేశీ జోక్యం మరియు సైనిక మద్దతుగల పాలనలను స్థాపించడానికి చేసిన ప్రయత్నాల ఆరోపణలు తలెత్తాయి, నేపాల్ కూడా ఇదే మార్గాన్ని అనుసరించవచ్చనే భయాలను పెంచింది.

నేపాల్ ప్రస్తుత నిరసనలలో ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా ఎన్నికైన నాయకుడు లేదా ప్రత్యామ్నాయ పాలన నమూనా లేకపోవడం దీర్ఘకాలిక గందరగోళ ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది. ఈ గందరగోళం మధ్య, ఒక ఆశ్చర్యకరమైన పరిణామం ఉద్భవించింది: రాచరికం పునరుద్ధరణ మరియు హిందూ రాష్ట్రంగా నేపాల్ గుర్తింపుకు తిరిగి రావాలని డిమాండ్ పెరుగుతోంది. మాజీ రాజు జ్ఞానేంద్ర మద్దతుదారుల నేతృత్వంలో జరిగిన రాచరిక అనుకూల నిరసనలు మార్చి 9న పోఖారా నుండి ఖాట్మండుకు స్వాగతం పలికేందుకు వేలాది మంది తరలివచ్చినప్పుడు ఊపందుకున్నాయి. ఈ ప్రదర్శనలు ఒకప్పుడు రాచరికం ప్రాతినిధ్యం వహించిన స్థిరత్వం మరియు సాంస్కృతిక ఐక్యత పట్ల వ్యామోహాన్ని ప్రతిబింబించాయి. హిందూ రాష్ట్ర భావన నేపాల్‌లోని ఒక వర్గంతో ప్రతిధ్వనిస్తుంది, వారు లౌకిక గణతంత్రాన్ని తమ సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని క్షీణింపజేసిందని భావిస్తారు.

అయితే, నేపాల్ సంక్షోభం భారతదేశానికి తీవ్రమైన భద్రతా చిక్కులను కలిగిస్తుంది. అస్థిరమైన నేపాల్ సరిహద్దు ఉగ్రవాదం మరియు అక్రమ రవాణా వంటి భారత వ్యతిరేక కార్యకలాపాలకు స్వర్గధామంగా మారవచ్చు, ఇది భారతదేశ ఉత్తర రాష్ట్రాల భద్రతకు ముప్పు కలిగిస్తుంది. బంగ్లాదేశ్‌లో చూసినట్లు మరియు శ్రీలంకలో ప్రయత్నించినట్లుగా నేపాల్ అరాచకంలోకి జారిపోయే లేదా సైనిక పాలనలో పడే అవకాశం న్యూఢిల్లీకి ఒక పీడకల దృశ్యం. నేపాల్ ఆర్థిక వ్యవస్థను స్థిరీకరించడానికి భారీ ఆర్థిక సహాయాన్ని అందించడం, ఉద్యోగ సృష్టి, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి మరియు రుణ ఉపశమనంపై దృష్టి పెట్టడం మొదటి అడుగు. సాంకేతికత మరియు పునరుత్పాదక ఇంధనంలో భారతదేశ నైపుణ్యం నేపాల్ యొక్క శిథిలమైన మౌలిక సదుపాయాలను ఆధునీకరించడంలో సహాయపడుతుంది, అయితే విద్య మరియు నైపుణ్య శిక్షణలో లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న పెట్టుబడులు యువత నిరుద్యోగ సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించగలవు.

దౌత్యపరంగా, భారతదేశం రాజకీయ పార్టీలు, పౌర సమాజం మరియు రాచరిక అనుకూల సమూహాలతో సహా అన్ని వాటాదారులతో నిమగ్నమవ్వాలి. స్థిరత్వాన్ని పునరుద్ధరించడానికి ఉద్దేశించిన జాతీయ సంభాషణను ప్రోత్సహించడం దీని లక్ష్యం. ఇందులో రాజకీయ అంతర్గత పోరాటాల కంటే పాలనకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చే జాతీయ ఐక్య ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఇవ్వడం కూడా ఉండవచ్చు. ఉమ్మడి హిందూ-బౌద్ధ వారసత్వాన్ని నొక్కి చెప్పే సాంస్కృతిక దౌత్యం రెండు దేశాల మధ్య విశ్వాసాన్ని పునర్నిర్మించగలదు.

నేపాల్ ఒక అడ్డదారిలో ఉంది, స్థిరత్వం వైపు కొత్త మార్గాన్ని ఏర్పరచుకునే లేదా అరాచకంలోకి దిగే అవకాశం ఉంది. ఆర్థిక, సాంకేతిక మరియు దౌత్యపరమైన మద్దతును అందించడం ద్వారా, భారతదేశం నేపాల్ ఈ సంక్షోభం నుండి బలంగా మరియు మరింత స్థితిస్థాపకంగా బయటపడటానికి సహాయపడుతుంది. భారతదేశం ముందున్న విఫలమైన రాష్ట్రమైన ప్రత్యామ్నాయం రెండు దేశాలకు విపత్కర పరిణామాలను కలిగిస్తుంది. చరిత్ర మరియు సంస్కృతి ద్వారా ఐక్యంగా ఉన్న భారతదేశం మరియు నేపాల్ బాహ్య ముప్పులను ఎదుర్కోవడానికి మరియు దారి తప్పిన దేశాన్ని పునర్నిర్మించడానికి కలిసి పనిచేయాలి.

అశాంతి జ్వాలలు హిమాలయ రిపబ్లిక్ యొక్క మొత్తం రాజకీయ పర్యావరణ వ్యవస్థను దహించే ముందు, చర్య తీసుకోవలసిన సమయం ఆసన్నమైంది. ప్రజాస్వామ్యం యొక్క హిమానీనదం కరిగిపోతోంది మరియు ఉపఖండం గందరగోళంలో మునిగిపోతుందని ఎటువంటి హామీ లేదు. ద్వీపకల్పం మరియు అంతకు మించి ప్రజా సంకల్పానికి సంరక్షకురాలిగా ఉన్న ఏకైక శాంతి పరిరక్షకుడు భారతదేశం.